Vrijheid voor Joeri Dmitriev

Al ruim negen jaar zit mensenrechtenactivist Joeri Dmitriev in Rusland achter de tralies vanwege een verzonnen aanklacht. Een groep prominente mensenrechtenactivisten, politici, journalisten, schrijvers en historici roepen westerse regeringen op om al hun diplomatieke middelen in te zetten om Dmitriev vrij te krijgen.

Joeri Dmitriev in betere tijden, met zijn hond Gresja. Beeld: The Dmitriev Affair

De vrijlating van mensen die door totalitaire regimes worden vervolgd, moet een van de belangrijkste taken van de internationale diplomatie blijven, ook al kan dit niet altijd volledig langs die weg worden gerealiseerd. In Rusland bevinden zich momenteel meer dan 4.600 mensen die op politieke gronden gevangengezet zijn. Al deze mensen moeten worden vrijgelaten. In sommige gevallen is hun onmiddellijke vrijlating bijzonder urgent om hun levens te redden.

Dat is het geval met Joeri Dmitriev, een van de eerste politieke gevangenen in de huidige golf van de repressie onder Poetin. Dmitriev werd in december 2016 gearresteerd op grond van valse beschuldigingen en zit inmiddels al meer dan negen jaar vast.

Deze woensdag, 28 januari, wordt hij zeventig jaar. Die dag zal hij doorbrengen in een streng bewaakte strafkolonie in Mordovië. In de loop van de jaren zijn zijn verschillende chronische kwalen ernstig verergerd. In plaats te worden behandeld, wordt Dmitriev wegens zijn slechte gezondheidstoestand juist regelmatig disciplinair bestraft. Hij werd meerdere keren in een strafcel opgesloten, omdat hij overdag probeerde op zijn bed te gaan zitten of omdat hij de ochtendoefeningen niet energiek genoeg uitvoerde. Ondanks een vermoeden van kanker wordt hem al drie jaar lang diagnostisch onderzoek geweigerd. Volgens het vonnis moet hij nog zes jaar in detentie blijven. Door het uitblijven van adequate medische zorg kan hem die zeer binnenkort fataal worden.

De aanleiding voor de strafzaak tegen Joeri Dmitriev was zijn historische onderzoek naar de stalinistische terreur in Karelië in het noorden van Rusland. Dmitriev stond aan het hoofd van de Karelische afdeling van de Russische organisatie Memorial. Dertig jaar lang zocht hij naar begraafplaatsen van slachtoffers van de Grote Terreur. Dankzij zijn inspanningen zijn talrijke gedenkplaatsen voor de misdaden van het stalinisme tot stand gekomen. Zoals het herdenkingscomplex Sandarmoch, een van de bekendste executieplaatsen uit 1937-1938. Aan de hand van archiefmateriaal reconstrueerde Dmitriev de levensloop van duizenden slachtoffers mensen, onder wie meer dan honderd schrijvers, dichters en theaterregisseurs van de zogeheten Geëxecuteerde Renaissance van Oekraïne.

Wie is Joeri Dmitriev

Wilt u meer weten over Joeri Dmitriev? Vorig jaar beschreef de Russische schrijver Sergei Lebedev voor RAAM uitgebreid het werk van Joeri Dmitriev en de fundamentele betekenis daarvan voor Rusland. Eerder maakte filmmaker Jessica Gorter de documentairefilm The Dmitriev Affair, waarover Laura Starink bij RAAM schreef: 'Schokkend, ontroerend en indrukwekkend'.

U kunt een brief schrijven naar Joeri Dmitriev:

Dmitriev Yuri Alekseevich, b. 1956
431100, Republic of Mordovia, Russia
Zubovo-Polyansky district, r. p. Potma, st. Krasnoarmeyskaya, 10
FKU IK-18 UFSIN of Russia for the Republic of Mordovia

Mémorial-France heeft een inzamelingsactie opgezet voor Dmitrievs verjaardag. De opbrengsten zullen worden gebruikt om zijn uitgaven in de strafkolonie te dekken, zoals de aanschaf van voeding en andere noodzakelijke artikelen, regelmatige bezoeken van zijn advocaat en postpakketjes. U kunt hier een donatie doen.

In 2014 sprak Joeri Dmitriev zich scherp uit tegen het optreden van de Russische regering in Oost-Oekraïne. Zijn werk werd bekroond met talrijke onderscheidingen, zoals het Gouden Kruis van Verdienste van de Republiek Polen (2016), de prijs van de Moskouse Helsinki Groep voor de mensenrechten (2017), de Lev Kopelev-prijs (2020) en de Andrej Sacharov-prijs van het Noorse Helsinki Comité (2020). De ‘beloning’ van de officiële Russische autoriteiten voor Joeri Dmitriev bestond uit een verzonnen aanklacht en een veroordeling tot 15 jaar gevangenisstraf in een streng bewaakte strafkolonie.

Wij roepen de regeringen van de Verenigde Staten en Europa, evenals vertegenwoordigers van internationale organisaties, op om alle beschikbare diplomatieke en juridische middelen in te zetten om Joeri Dmitriev zo snel mogelijk vrij te krijgen.

Zijn zeventigste verjaardag, die hij in gevangenschap moet doorbrengen, is een belangrijk moment om stil te staan bij zijn verdiensten en bij het feit dat onmiddellijke vrijlating vermoedelijk zijn enige kans is om zijn dierbaren nog te kunnen zien.

Deze oproep is ondertekend door:

Svetlana Aleksijevitsj (Belarus: schrijver, winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur 2015)
Anne Applebaum (VS: journalist, historicus en winnaar van de Vredesprijs van de Duitse boekhandel 2024)
Jessica Gorter (Nederland: cineast, maker documentaire The Dmitriev Affair)
Agnieszka Holland (Polen: filmmaker)
Jevgenia Kara-Moerza (Rusland: voorzitter Stichting 30 oktober)
Vladimir Kara-Moerza (Rusland: journalist, politicus en voormalig politiek gevangene)
Tomasz Kizny (Polen: fotojournalist)
Sergei Lebedev (Rusland: schrijver)
Berit Lindeman (Noorwegen: secretaris-generaal van het Noorse Helsinki Comité)
Jonathan Littell (VS/Frankrijk: schrijver, Prix Goncourt 2006)
Adam Michnik (Polen: schrijver, historicus, hoofdredacteur van Gazeta Wyborcza)
Oleg Orlov (Rusland: medeoprichter Memorial en voormalig politiek gevangene)
Ljoedmila Oelitskaja (Rusland: schrijver, Russische Bookerprijs 2001)
Nicolas Werth (Frankrijk: historicus, voorzitter Mémorial-France)
Jevgen Zacharov (Oekraïne: ingenieur, directeur Centrum voor Mensenrechten Charkiv)
Kennisplatform RAAM (platform voor kennis, analyse en debat over Oost-Europa)