De Hongaarse parlementsverkiezingen bepalen niet alleen de toekomst van Hongarije, maar hebben ook grote gevolgen voor Europees beleid en de mate van invloed die Rusland heeft in Europa. Hongarije-correspondent Roos van Hennekeler beschrijft wat er op het spel staat.

Orbán bezocht Poetin in november 2025 in Moskou. Foto: Alexander Nemenov / ANP / EPA

Wie heeft er nog een Netflix-abonnement nodig met zo’n verkiezingscampagne? Dat is de grap die je momenteel overal hoort in Boedapest. Je kunt geen sigarenboer in de Hongaarse hoofdstad inlopen of je belandt in een gesprek over de verkiezingen. Dat komt doordat het de eerste keer in zestien jaar is dat premier Viktor Orbán in de peilingen flink achter staat – maar ook omdat er iedere dag weer nieuwe, schokkende informatie naar buiten komt: van gelekte telefoongesprekken tot aan geheime complotten, van spionage tot gevonden rugzakken vol explosieven. 'Deze campagne is als een adventkalender', schrijft journalist Viktória Serdült op X.

Op 12 april is het allemaal voorbij: dan kiezen de Hongaren hun nieuwe parlement – en mogelijk een nieuwe richting voor hun land. Veel kleinere oppositiepartijen dreigen volgens peilingen buiten de boot te vallen, waardoor de verkiezingen uitmonden in een tweestrijd tussen de Fidesz-partij van de premier Viktor Orbán en de Tisza-partij van populaire uitdager Péter Magyar.

Hoewel Orbán en Magyar beiden aan de rechterkant van het politieke spectrum opereren, vertegenwoordigen ze twee fundamenteel verschillende wegen voor het land. Onder Orbán werd in de afgelopen zestien jaar de rechtsstaat uitgehold, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en media stap voor stap ingeperkt en de macht steeds verder gecentraliseerd rond de regeringspartij. Internationale organisaties en Europese instellingen sloegen daar herhaaldelijk alarm over.

Péter Magyar belooft die ontwikkelingen terug te draaien en de verantwoordelijken te straffen. Hij zegt dat hij een einde zal maken aan corruptie, zal investeren in publieke diensten en scholen, en de koopkracht van de Hongaren wil verbeteren. De noodzaak daarvoor wordt sterk gevoeld in Hongarije, waar jaren van hoge inflatie en een vastgelopen economie ervoor zorgen dat veel mensen nu slechts met moeite rondkomen.

Roos van Hennekeler

Journalist en schrijver

Roos van Hennekeler is journalist en schrijver en correspondent Hongarije en Oostenrijk voor Trouw en De Groene Amsterdammer.

De hele wereld kijkt mee

Maar wie iets uitzoomt, ziet dat de inzet van deze verkiezingen groter is dan het leven in Hongarije alleen. Op verschillende andere plekken in de wereld worden deze verkiezingen ook met grote belangstelling gevolgd.

In Brussel, waar gehoopt wordt op een nieuwe Hongaarse premier, zodat de lidstaten van de EU eindelijk samen een vuist kunnen maken. In Washington, van waaruit vicepresident JD Vance deze week naar Boedapest vloog om Orbáns campagne te helpen. En misschien nog het allermeest in Moskou. Voor Rusland staat er in Hongarije meer op het spel dan een bevriende regeringsleider. Het gaat om de vraag of het Kremlin deze maand een strategische bondgenoot verliest – of juist behoudt – in het hart van Europa.

Hoewel Orbán aanvankelijk bekendheid verwierf als uitgesproken tegenstander van Russische invloed – met zijn beroemde toespraak in 1989 waarin hij opriep dat Sovjettroepen Hongarije moesten verlaten – maakte hij na zijn terugkeer naar de macht in 2010 een duidelijke koerswijziging. In het afgelopen decennium bouwde hij een pragmatische maar opvallend hechte relatie op met de Russische president Vladimir Poetin, mede ingegeven door de Hongaarse afhankelijkheid van goedkoop Russisch gas en olie. Tegelijkertijd gebruikte Orbán die relatie ook strategisch: door zich als brugfiguur tussen Oost en West te positioneren wist hij, ondanks de beperkte omvang van zijn land, zijn politieke gewicht binnen Europa flink te vergroten.

Hongarije en de oorlog in Oekraïne

De Russische invasie van Oekraïne heeft die hechte relatie met Poetin weinig aangetast. Orbán en zijn buitenlandminister Péter Szijjártó hebben zich in de afgelopen jaren herhaaldelijk verzet tegen Europese sancties tegen Rusland en steun aan Oekraïne. Ze verzetten zich regelmatig tegen sanctiepakketten, eisen dat prominente Russen (zoals Patriarch Kirill, de leider van de Russisch-Orthodoxe kerk) van de sanctielijsten gehaald worden en vertragen de Europese besluitvorming.

In een Unie die beslissingen vaak unaniem moet nemen, kan één zo’n lidstaat al genoeg zijn om processen te vertragen of te blokkeren. Inmiddels heeft ook Orbán’s Slowaakse ambtgenoot Robert Fico zich in deze rol geschikt. Daarmee vervullen Hongarije en Slowakije een rol die voor Rusland van heel grote waarde is: die van interne rem binnen de EU.

Dat maakt de Hongaarse verkiezingen strategisch belangrijk voor Poetin. Als Orbán aan de macht blijft, behoudt hij een partner die Europese besluitvorming en eensgezindheid kan ondermijnen. Als hij verliest, verdwijnt die hefboom mogelijk. Orbáns uitdager, Magyar, heeft zich uitgesproken voor een duidelijke verankering van Hongarije in de EU en de NAVO en voor een minder ambivalente houding tegenover Rusland. Dat betekent niet dat Hongarije ineens een harde anti-Kremlin koers zou varen, maar wel dat de speelruimte voor Moskou binnen de EU aanzienlijk kleiner zou gaan worden.

Russische inmenging

Tegen die achtergrond zijn de recente berichten over mogelijke Russische inmenging in de Hongaarse verkiezingen weinig verrassend. Verschillende grote media, waaronder de Financial Times, The Washington Post en Euronews, meldden in de aanloop naar de verkiezingen dat pro-Kremlin netwerken actief zijn in de Hongaarse informatieomgeving.

Het patroon dat zichtbaar wordt, is bekend van bijvoorbeeld de verkiezingen in Moldavië in 2025, waar nepaccounts en fictieve nieuwsmerken via onder meer Telegram en TikTok werden ingezet. Dat soort tactieken richten zich op de informatieomgeving waarin kiezers hun keuzes maken: door twijfel te zaaien, tegenstellingen te vergroten en politiek bruikbare narratieven te versterken.

In Hongarije betekent dat concreet het aanjagen van angst rond oorlog en veiligheid: thema’s die centraal staan in Orbáns campagne. Orbán presenteert de verkiezingen als een existentiële keuze tussen oorlog en vrede, en zijn campagne suggereert dat een overwinning van Magyar tot een situatie zou leiden waarin Hongaarse mannen naar het front in buurland Oekraïne gestuurd zullen worden. Hij presenteert zichzelf als de enige politicus die dat scenario kan voorkomen. Die framing sluit nauw aan bij Russische belangen. Voor het Kremlin is het cruciaal om steun voor Oekraïne binnen Europa te ondermijnen en het beeld te versterken dat betrokkenheid leidt tot escalatie.

Minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó, van wie bekend werd dat hij tijdens EU-toppen telefonisch overlegt met zijn Russische ambtsgenoot Sergej Lavrov, ontvangt de Amerikaanse vicepresident Vance in Boedapest op 7 april. Foto: Jonathan Ernst / ANP / AFP

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de Russische invloed verder reikt dan online desinformatie alleen. Onderzoeksjournalisten van het Hongaarse platform Direkt36, onder wie de gerenommeerde journalist Szabolcs Panyi, brachten eerder al naar buiten dat Russische hackers jarenlang toegang hadden tot systemen van het Hongaarse ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens Panyi en een voormalige medewerker van de Hongaarse inlichtingendienst opereren Russische veiligheidsdiensten bovendien al jaren vrijwel ongehinderd in Hongarije. Dat wijst op een niveau van operationele aanwezigheid dat mogelijk verder gaat dan beïnvloeding via desinformatie.

Panyi was een van de journalisten die ontdekte dat de Hongaarse buitenlandminister Péter Szijjártó na Europese topoverleggen vaak telefonisch contact had met Moskou – nieuws dat begin maart naar buiten kwam en voor veel ophef zorgde. Later werd een opname van een telefoongesprek tussen Szijjártó en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov publiek gemaakt, in het kader van een onderzoek waar Panyi aan meewerkte en dat gepubliceerd is door The Insider. In dat gesprek doet Lavrov een concreet verzoek om de zus van een miljardair van de sanctielijsten te verwijderen, waarop de Hongaarse minister hem geruststelt dat hij er al mee bezig is.

Spionage-aantijgingen

Journalist Panyi, die al jaren onderzoek doet naar de rol van Rusland in Hongarije en daar binnenkort een boek over publiceert, is vanwege zijn onthullingen over Szijjártó onlangs door de Hongaarse autoriteiten beschuldigd van spionage – waarmee hij zelf ineens nieuws werd. Zoiets gebeurde nog niet eerder in Orbán’s Hongarije. In 2021 kwam wel al naar buiten dat Panyi en andere journalisten door de regering-Orbán waren afgeluisterd met Israëlische spyware Pegasus.

Als de aanklacht geldig wordt bevonden, dan zou dat kunnen leiden tot een lange gevangenisstraf. Maar Panyi zegt nog vertrouwen te hebben in delen van het juridische systeem in Hongarije. Het Committee for the Protection of Journalists (CPJ) noemt de beschuldiging van Panyi een ongekende aanval op de persvrijheid in het land.

Volgens ander recent onderzoek van Panyi zou een klein team van Russische GRU-agenten, opererend onder diplomatieke dekking, onlangs naar Hongarije zijn gestuurd. Ze zouden onder leiding staan van ​​Sergej Kirijenko – een invloedrijke Kremlin-functionaris die eerder in verband gebracht werd met Russische pogingen om verkiezingen in Moldavië te sturen.

Panyi stelde dat hij zich baseerde op bronnen binnen Europese veiligheidsdiensten. Dit soort claims zijn moeilijk onafhankelijk te verifiëren, en ze worden door Rusland ontkend, maar ze passen in een breder beeld dat door veiligheidsexperts wordt geschetst. De Hongaarse veiligheidsexpert Ferenc Fresz waarschuwt dat Rusland Hongarije steeds nadrukkelijker lijkt te beschouwen als behorend tot haar eigen invloedssfeer. 

Ook buiten Hongarije klinken dat soort zorgen. Volgens journalisten van The Washington Post, die zich baseren op een intern document van de Russische inlichtingendienst SVR – dat volgens de krant door Europese inlichtingendiensten is geauthenticeerd – is in Moskou zelfs gesproken over extreme scenario’s om de verkiezingen mee te beïnvloeden. In het document wordt een plan beschreven dat ‘the Gamechanger’ genoemd wordt, en dat draait om het in scène zetten van een aanslag op Orbán, in de aanloop naar de verkiezingen. Of dit soort plannen ooit concreet zijn geworden is onduidelijk, maar het illustreert hoe groot het Russische belang wordt geacht.

Voor Rusland is de inzet glashelder: een overwinning van Orbán betekent behoud van de status quo

Met Pasen werden in Servië explosieven aangetroffen in de buurt van infrastructuur rond de TurkStream pipeline, die ook Hongarije van Russisch gas voorziet. Veiligheidsanalisten waarschuwden in de afgelopen weken al voor de mogelijkheid van een valsevlagoperatie in de regio, die mogelijk aan Oekraïne zou worden toegeschreven. Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken stelde na de vondst dat dit mogelijk een Russische actie was: een poging om de campagne van Orbán te helpen. Bewijs daarvoor is er niet, maar de gebeurtenis voedt de vrees voor escalatie rond de verkiezingen.

Er is geen publiek, onomstotelijk bewijs dat Rusland de Hongaarse verkiezingen direct manipuleert of controleert. Wat er wél is, is een stapeling van aanwijzingen: desinformatiecampagnes, eerdere cyberinfiltratie, politieke en diplomatieke nabijheid en een duidelijke strategische convergentie van belangen.

Voor Rusland is de inzet glashelder. Een overwinning van Orbán betekent behoud van de status quo: een EU-lidstaat die kritisch is op sancties, terughoudend qua steun aan Oekraïne, die bereid is Europese consensus te verstoren, ruim baan geeft aan de Russische inlichtingendiensten en Moskou heel goed op de hoogte houdt. Een nederlaag betekent onzekerheid en mogelijk verlies van invloed.

In geopolitieke termen is Hongarije zeker geen grootmacht, maar wel een knooppunt. Het land ligt op de rand van de Europese en Russische invloedssferen en heeft, door haar positie binnen de EU en de NAVO, een gewicht dat groter is dan haar omvang doet vermoeden.