In het kort

Afgelopen vrijdag viel Rusland overdag een bijeenkomst aan van Oekraïense wapenfabrikanten, vlak buiten Kyiv. Zeker 11 mensen kwamen om het leven, en ongeveer 100 mensen raakten gewond. In de nasleep van het incident woedt in Oekraïne een felle discussie over de veiligheidsmaatregelen bij dergelijke bijeenkomsten.

Reddingsdiensten in de regio Kyiv na aanval op 24 juli 2026. Foto: DSNS Ukraine Emergency Services / Volodymyr Zelensky / Telegram

Zeker drie ballistische raketten sloegen in op de bijeenkomst, die werd gehouden op een militair trainingscentrum.

‘Op het moment van de aanval bevonden zich op deze locatie vooraanstaande ontwikkelaars en fabrikanten van onbemande luchtvaartuigen, evenals vertegenwoordigers van het commando van de onbemande systemen van de Oekraïense strijdkrachten en van de Oekraïense inlichtingendiensten, die rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor het plannen en uitvoeren van aanvallen op Russisch grondgebied’, liet het Russische ministerie van Defensie na de aanval weten.

Dergelijke bijeenkomsten worden vaak gehouden. Ze fungeren als belangrijk platform voor de honderden Oekraïense wapenproducenten die hun nieuwe technologie willen tonen. De evenementen worden gezien als belangrijke platforms voor communicatie tussen fabrikanten, militairen en potentiële partners.

Vorig jaar bezocht RAAM een grote defensiebijeenkomst in Lviv waar duizenden fabrikanten, militairen, overheidsmedewerkers, potentiële investeerders en ook journalisten rondliepen.

In de regel wordt de locatie van zulke evenementen pas op het allerlaatste moment gedeeld met de deelnemers, enkele uren voordat de bijeenkomst begint. Bezoekers worden gescreend, telefoons worden gecontroleerd, er is altijd een verbod op het publiceren van foto- en videomateriaal terwijl de bijeenkomst nog gaande is. Sommige wapendemonstraties vinden plaats in een veld, om zeker te weten dat de locatie in Rusland niet al op een lijst van mogelijke doelwitten staat.

Onvoldoende veiligheidsmaatregelen

‘Er worden tientallen (zo niet honderden) van dit soort activiteiten georganiseerd. Als ik risico’s zie, ga ik niet naar het oefenterrein’, schrijft Serhii ‘Flash’ Beskrestnov op zijn sociale media. Hij is een bekende militaire adviseur van president Zelensky, en werkte tot deze maand voor de inmiddels ontslagen minister van Defensie, Mychailo Fedorov.

Beskrestnov noemt vijf redenen waarom hij sommige defensiebijeenkomsten overslaat: een gebrek aan schuilkelders, een publieke aankondiging op internet, een groot aantal deelnemers, een locatie binnen het bereik van de meeste Russische ballistische raketten en een vroege aankondiging van de locatie.

Zeker twee van deze factoren golden bij deze demonstratie van luchtverdediging-technologie, georganiseerd door ARMADA, een vereniging van bedrijven die drones en andere technologie produceren. Er was niet voldoende nagedacht over schuilkelders, en de locatie viel duidelijk binnen het bereik van snelle Russische raketten.

De gespecialiseerde militaire nieuwssite Oboronka sprak met ooggetuigen over de veiligheidssituatie: ‘We hebben geen ambulances gezien. De schuilplaats daar was erg provisorisch, op de begane grond (en dus niet onder de grond, red.). Uiteindelijk rende iedereen het bos in om weg te komen.’ 

‘De politie die ter plaatse kwam, had geen idee wat er aan de hand was. De brandweerwagens blokkeerden de hele weg, waardoor de ambulances er niet langs konden. De ambulances deden er zelf ook lang over om er te komen. Als er geen mensen waren geweest die tourniquets bij zich droegen, dan zouden er meer doden zijn gevallen.’

Uitnodiging stond online

Na de succesvolle Russische aanval ging op sociale media al snel een foto rond van een mogelijke uitnodiging voor het evenement. Deze aankondiging lijkt echt te zijn, hoewel er wel een grote tikfout op staat ( ‘demonsstratie’ in plaats van ‘demonstratie’), wat wijst op een mogelijk AI-gegenereerd beeld. ‘De aankondiging van de wapenbeurs op het open oefenterrein was vrij toegankelijk op internet’, schrijft de nieuwssite ZN. ‘De Russen hoefden alleen maar hun eigen netwerken een beetje in te schakelen om de locatie te achterhalen.’

Vermoedelijke uitnodiging voor de bijeenkomst op 24 juli 2026. Foto: X

‘De tekst die momenteel in de media en op sociale netwerken wordt verspreid als een zogenaamde openbare aankondiging, was een uitnodiging die uitsluitend gericht werd verspreid via besloten kanalen’, laat ARMADA weten. ‘De exacte locatie werd afzonderlijk meegedeeld aan de bevestigde deelnemers na registratie en controle.’

Grove nalatigheid

Hoewel ARMADA dus zegt dat er voldoende veiligheidsmaatregelen waren genomen, wordt de organisator Vasyl Hontsjaroek aangeklaagd voor grove nalatigheid. Hij moet voor 60 dagen in voorlopige hechtenis blijven, zonder mogelijkheid tot borgtocht. ‘Oorlog vergeeft geen onverantwoordelijkheid’, schrijft procureur-generaal Roeslan Kravtsjenko op Telegram.

‘Er waren meer dan 300 mensen uitgenodigd op deze openluchtlocatie’, zegt Kravtsjenko. ‘De dichtstbijzijnde schuilplaats, met een oppervlakte van slechts 34 vierkante meter, bevond zich op ongeveer 100 meter afstand van de locatie van het evenement.’ Organisator Hontsjaroek zegt dat hij ‘zich volledig bewust is van zijn verantwoordelijkheid’. Hij raakte zelf ook gewond bij de aanval.

Vasyl Hontsjaroek in de rechtbank op 27 juli 2026. Foto: ANP / Tetiana Dzhafarova / AFP

‘Vandaag hebben de Russen, op klaarlichte dag, Kyiv en de omliggende regio met ballistische raketten aangevallen’, reageerde Zelensky kort na de aanval. ‘Ze richtten zich op een evenement in de buurt van Boetsja, dat daar absoluut niet had mogen plaatsvinden.’ De president sprak zelf met procureur-generaal Kravtsjenko over de rechtszaak tegen de organisatoren. ‘We hebben al duizend keer gezegd dat je onder deze oorlogsomstandigheden, met zo’n vijand, absoluut geen wapententoonstellingen mag organiseren waar grote menigten op afkomen, vooral niet in de buurt van woongebouwen.’

De reactie van Zelensky is enigszins verwarrend, omdat de Oekraïense overheid zelf helpt bij de organisatie van grote bijeenkomsten van wapenfabrikanten. Dat is een van de kernactiviteiten van overheidsinstantie Brave1, dat bijvoorbeeld de jaarlijkse expo Defense Tech Valley organiseert. In september vindt de volgende editie plaats.

Niet de eerste keer

Het is niet de eerste keer dat Rusland een dergelijke bijeenkomst aanvalt. In 2023 voerde Rusland bijvoorbeeld een raketaanval uit op een theater in het centrum van de stad Tsjernihiv, waar op dat moment dronefabrikanten bij elkaar waren voor een publieksevenement. Toen het luchtalarm afging werd de bijeenkomst stilgelegd en werden deelnemers gevraagd om naar de schuilkelder te gaan. Zeker zeven mensen kwamen bij die aanval om het leven, en de meeste slachtoffers waren burgers die toevallig op dat moment buiten het gebouw stonden.

Bij critici heerst dan ook onbegrip: hoe kon dit evenement plaatsvinden, met alle veiligheidsrisico’s van dien? ‘Terwijl een van de wreedste fasen van de oorlog is begonnen en er per dag een maandelijkse hoeveelheid ballistische munitie op Kyiv en de regio wordt afgevuurd, wordt er een wapenbeurs gehouden!’, schrijft journalist Zoja Kazanzjy. Ze verwijst terug naar Serhii ‘Flash’ Beskrestnov, die zelf niet naar de bijeenkomst buiten Kyiv ging omdat hij de veiligheidssituatie niet vertrouwde. Als zo’n gerespecteerde adviseur het niet vertrouwt, dan is er misschien iets niet in de haak.