Op zaterdag 3 oktober vinden in Letland parlementsverkiezingen plaats. Jūlija Stepaņenko staat met haar partij Suverēnā vara tweede in de peilingen, maar ligt onder een vergrootglas vanwege giften ter waarde van omgerekend €420.000 die zij uit Rusland heeft ontvangen.

Jūlija Stepaņenko, lijsttrekker voor Suverēnā vara / Apvienība Jaunlatvieši. Foto: Saeima (CC BY-SA 2.0)

In respectievelijk 2022 en 2024 ontving Jūlija Stepaņenko een gift van €240.000 en een appartement in de Letse hoofdstad Riga ter waarde van €180.000. Beide waren afkomstig van haar vader, Sergej Fedotov, en heeft ze destijds aangegeven in het geschenkenregister voor volksvertegenwoordigers. Stepaņenko is lijsttrekker voor de alliantie Suverēnā vara / Apvienība Jaunlatvieši (‘Soevereine Macht / Vereniging van Jonge Letten’), die hengelt naar de stemmen van de omvangrijke etnisch Russische minderheid in Letland.

De giften doen nu stof opwaaien omdat Stepaņenko’s vader een Russische zakenman blijkt die materiaal heeft geproduceerd voor het Russische leger. De onafhankelijke Russische website The Insider meldt dat Fedotov eigenaar is van twee bedrijven in Solnetsjnogorsk, in de regio Moskou. Andere aandeelhouders zijn zijn vrouw en de halfzus van Jūlija Stepaņenko, Anna Makarovskaja.

Fedotovs bedrijf Forma is actief in de betonindustrie en uit openbare bronnen blijkt dat het in 2022 drakentanden en tetrapods heeft geleverd aan de Russische strijdkrachten. Een lokale nieuwssite uit Solnetsjnogorsk schreef dat Forma ‘actief betrokken is bij het leveren van aanvullende steun aan de Russische militairen die meedoen aan de speciale militaire operatie’. De betonnen fortificaties zijn vervolgens ‘getransporteerd naar de regio Belgorod en de Volksrepublieken Loegansk en Donetsk’.

Sergej Fedotov poseert trots voor de drakentanden, tetrapods en kachels die zijn bedrijf Forma heeft geproduceerd voor de Russische strijdkrachten. Foto: Gazeta Senezj

Daarnaast produceerde Forma oliekachels om de soldaten aan het front warm te houden. Fedotov zelf zei erbij dat zijn bedrijf altijd klaarstaat als er meer geproduceerd moet worden. Afgelopen zomer kreeg hij een eremedaille voor zijn verdiensten voor de regio Moskou.

Sergej Fedotov krijgt een eremedaille van de regio Moskou opgespeld door locoburgemeester Kirill Tipografsjtsjik. Foto: Gemeente Solnetsjnogorsk

In augustus was Fedotovs bedrijf het decor voor een bezoek van Viktor Boet aan Solnetsjnogorsk. Boet is een wapenhandelaar die in 2012 in de Verenigde Staten werd veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf. Hij kwam in 2022 vrij als onderdeel van een gevangenenruil tussen Rusland en de VS. Hij bezocht Forma deze zomer voor zijn campagne voor de Doemaverkiezingen, waarin hij kandidaat was voor de nationalistische LDPR.

Sergej Fedotov leidt wapenhandelaar en Doemakandidaat Viktor Boet (vierde van rechts) rond bij zijn bedrijf Forma. Foto: LDPR

Terwijl Stepaņenko zwijgt, kreeg de Letse televisie Fedotov telefonisch te pakken. Hij deed de productie voor het leger af als ‘een kleine order’ en ‘materiaal voor defensieve doeleinden’. Hij ontkende in eerste instantie dat de fortificaties naar bezet Oekraïens gebied gingen, en dat Forma ook kachels had geproduceerd. Toen de Letse journalist Fedotov confronteerde met eerdere uitspraken waaruit het tegendeel blijkt, krabbelde hij terug. 

De tonnen die Fedotov overmaakte naar zijn dochter in Letland zijn volgens hem bedoeld voor zijn vier kleinkinderen daar. Voor de schenking van het appartement in Riga heeft hij een eenvoudige verklaring: hoewel hij er is geboren en getogen komt Fedotov sinds 2022 Letland niet meer in, dus aan een appartement in de hoofdstad heeft hij niets. Fedotov heeft nooit een Lets paspoort gehad; veel Russen die onder de Sovjet-Unie in Letland terechtkwamen of er werden geboren bleven er na 1991 wonen op basis van een permanente verblijfsvergunning. Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 werden de regels veel strenger en faseerde Letland deze permanente visa voor Russen uit. Naar aanleiding van het nieuws van The Insider heeft Letland Fedotov bovendien tot persona non grata verklaard.

Het zijn explosieve onthullingen in de aanloop naar de Letse parlementsverkiezingen van 3 oktober. De Letten behoren sinds jaar en dag tot de meest vocale bondgenoten van Oekraïne. Dankzij het eigen verleden van bijna een halve eeuw bezetting door de Sovjet-Unie en de slechte betrekkingen met opvolgerstaat Rusland, is Letland in de EU en NAVO een van de landen die het felst van leer trekken tegen Rusland.

Maar als het aan Stepaņenko ligt komt daar verandering in. Om de Russische minderheid te paaien wil Suverēnā vara onder meer de steun aan Oekraïne stopzetten, de Russische taal deels herintroduceren op Letse scholen en de economische banden met Rusland en Belarus weer aanhalen. 

Op de verkiezingsuitslag zullen de onthullingen vermoedelijk geen grote invloed hebben. De Letten die hiervan schrikken behoren over het algemeen niet tot de doelgroep van Stepaņenko, terwijl het nieuws voor haar aanhangers weinig bezwaarlijk zal zijn.

Suverēnā vara staat tweede in de meest recente peilingen, die in Letland doorgaans wel erg volatiel zijn. Bijna 20% van de ondervraagden weet nog niet op welke partij ze gaan stemmen. Stepaņenko heeft weinig vrienden in de Letse politiek en dus is de kans dat haar partij na de verkiezingen gaat regeren erg klein.